Bouwkundig detailleren voor tekenaar en ontwerper:
Stuwen, etc.:
Voor de volgende onderwerpen ga naar:
algemeen;
vast of regelbaar;
het voorkomen van verdroging;
het gebruik van waterkracht;
Algemeen:
Een stuw is een waterbouwkundig kunstwerk dat als doel heeft de waterspiegel in een loop, beek of rivier, etc. te beïnvloeden.De meeste stuwen worden aangelegd om waterstromen een bepaalde richting op te sturen met als doel; natte gebieden te ontwateren, verdroging van hogergelegen landerijen en akkers te voorkomen en daar waar mogelijk en gewenst het gebruiken van waterkracht.
|
Maar waarbij men meestal hierbij het eerst aandenkt zijn de stuwen in de grote rivieren om voor de scheepvaart het hele jaar door een
minimale waterstand (om te kunnen blijven varen) te garanderen.
Zoals het stuw- en sluizencomplex in de Lek nabij Hagestein gebouwd in 1961; gerenoveerd in 2018 en thans ook nog een rijksmonument. |
Door deze manier van waterafvoer is/was natuurlijke afwatering niet altijd meer mogelijk en hiervoor had men toen elektrische pompen nog niet werden gebruikt wind(water)molens nodig om het lager gelegen water in deze verhoogde afvoeren te pompen.
het subonderwerp "De scheprad van de wind(water)molen" van het onderwerp "Windmolens" behorende bij dit onderdeel.
Vast of regelbaar:
Stuwen kunnen vast of regelbaar zijn.
|
|
|
|
Een vaste stuw heeft bij voldoende watertoevoer aan de aanvoerzijde van de waterstroom altijd hetzelfde peil.
Bij een regelbare stuw is er een inrichting (bijvoorbeeld kantelstuw met een klep) waardoor er afhankelijk van de wens in verschillende periodes ook een
ander peil kan worden ingesteld.
|
Schutsluis:Een gesloten stuw is voor schepen een onneembare hindernis omdat hierdoor de waterweg volledig wordt afgesloten.Daarom is in een drukke vaaarweg naast een stuw vaak een schutsluis gebouwd, die het mogelijk maakt om schepen van het ene naar het andere peilgebied te brengen,zodat scheepvaart ook bij een gesloten stuw (zonder hem tijdelijk te moeten openen) mogelijk blijft. |
Het voorkomen van verdroging:
|
Oud landschap krijgt nieuwe stuwen.
bron tekst: Mooi Gelderland - zomer 2025 Tot een eeuw geleden waren de laagste gronden tussen de Lek en de Linge een groot deel van het jaar kletsnat.
Lastig om economisch te benutten,
Landschappelijk gezien is dit komkleigebied een van de laagste gedeeltes in de hele omgeving.
|
|
Het gebruik van waterkracht:
|
In Nederland werd vanaf + 1590 papier gemaakt. Als grondstof gebruikte men lompen die met houten stampers in vijzels werden fijngestampt.
De papiernijverheid was daarom dan ook niet voor niets een molenbedrijf. Op de Veluwe werd de voor het malen van de lompen benodigde energie opgewekt door een (naast de stuw liggend) waterrad van gemiddeld 3 pk.
Door middel van een ingenieus, met het grondwater in verbinding staand, beken- en sprengen(gegraven diepe sleuven)stelsel werd het water naar de molen geleid. Een deel belandde via de molenloop op de schoepen van het waterrad. Een ander deel van het water was nodig bij het fabricageproces zelf en daarvoor werd het naar binnen geleid. Het waterrad bracht het gaandewerk in beweging, dat overwegend bestond uit de hamerbak. Hierin werd de papierstof niet alleen vervezeld, maar tevens gewassen. |
|
Maar ook het het hiervoor genoemde stuw- en sluizencomplex bij Hagestein had (voor de uitgevoerde renovatie) een waterkrachtcentrale welke
in de middenpijler van de stuw was ingebouwd en die stroom leverde aan het elektriciteitsnet.
Voor een nieuwe herstart van deze centrale in een nieuwe versie, die energie voor minimaal 1500 huishoudens zou kunnen opleveren, waren in 2025
nog geen specifieke plannen.
Schotbalksystemen:Door steeds frequentere en intensievere regenval, zien we dat rioolstelsels, infiltratievoorzieningen en pompputten de grote hoeveelheden water niet verwerkt krijgen. Vooral ondergrondse garages met een hellingbaan en/of kelders kunnen hierdoor flinke wateroverlast ondervinden.Om deze overstromingen te voorkomen zijn er complete op maat gemaakte schotbalksystemen in de handel, welke zorgen voor een vloeistofdichte waterkering. Een schotbalksysteem, voor montage op of in de wand, kan bestaan uit RVS geleideprofielen voorzien van EPDM afdichtingsrubbers waarin indien nodig (bij kans op overstroming)
de lichtgewicht, modulaire aluminium schotbalken eenvoudig kunnen worden geplaatst.
|
|
|
Dergelijke schotbalken worden ook toegepast in dijken langs de rivieren op de plek waar een weg de waterkering kruist (men noemt een dergelijke doorgang ook wel een coupure). In geval van een calamiteit (te hoge waterstand in de rivier) moet deze plek tijdelijk op de kerende hoogte worden gebracht. Aan de zijkanten van de coupure zijn hiervoor muren aangebracht, met daarbij de mogelijkheid om de ruimte tussen de muren te sluiten met behulp van een of twee rijen schotbalken of met behulp van een zware deur. Als extra veiligheid worden tussen de balken of tegen de gesloten deuren zandzakken geplaatst. |
maar soms is dit niet voldoende.Bouwkundig detailleren voor tekenaar en ontwerper:
dd: 29-03-2026
| extra informatie behorende bij: | Schotbalken: |
|
|
|
