Bouwkundig detailleren voor tekenaar en ontwerper:
Vinex-wijken.
Voor de volgende onderwerpen ga naar:
Waarom ontstonden er Vinex-wijken?
herkenbare kenmerken;
intro fragment volkskrant.nl/magazine (28-03-2026);
Waarom ontstonden er Vinex-wijken?
In de jaren ´80 en ´90 worstelde Nederland dankzij de naoorlogse babyboom op babyboom, in de groeikernen van de grote steden, met een woningtekort en door aanpassing van de monumentenwet na de 1e en 2e wederopbouwperiode kon niet alles hiervoor zomaar nog worden gesloopt.
voor de monumentenwet het onderwerp
"Monumenten(zorg)" behorende bij het onderdeel "bouwkunst geschiedenis, etc. - algemeen".
De Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra (waarvan de naam Vinex is afgeleid) van het ministerie van VROM uit 1991 moest dit probleem oplossen
en deze werd, met compacte planningsprincipes volgens een bepaald beleidstransit, d.m.v. grootschalige nieuwbouwplannen aan de
randen van bestaande steden, ingezet om de bevolkingsgroei, met aandacht voor groen, bereikbaarheid en sociale diversiteit, aldaar op te vangen
en de verstedelijking te concentreren nabij de al bestaande centra.
De bedoeling was niet alleen meer huizen met efficiënte indelingen, maar ook een balans tussen functies zoals wonen, werken, onderwijs en recreatie.
De plaatsen van deze locaties werden in overleg met provincies en gemeenten bepaald, en daarna formeel zo genoemd; zoals b.v. de Leidsche Rijn in Utrecht en Ypenburg in Den Haag.
Met als doel het behouden van bewoners nabij de steden en het voorkomen dat open gebieden willekeurig verder bebouwd zouden worden.
In het begin had de term Vinex soms een negatieve connotatie en werden ze geassocieerd met wijken die als saai of monotoon werden ervaren.
Op zich was dit niet vreemd voor een nieuw soort wijk buiten de bekende bestaande bebouwingen;
maar dit beeld veranderde snel.
zie hiervoor het hier onderstaande intro fragment uit de Volkskrant van 28-03-2026
Herkenbare kenmerken:
Vinex-wijken hebben doorgaans gemengde kleine kernen met winkels, voorzieningen en ontmoetingsplekken waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten en compacte gevarieerde kindvriendelijke buurten met veilige straten.De nadruk lag dan ook op korte loop en fiets afstanden van en naar geïntegreerde voorzieningen, zoals scholen, sportvelden, buurtcentra en winkels,
zodat dagelijkse taken comfortabel te voet of met de fiets konden worden gedaan.
Maar ook goede verbindingen met openbaar vervoer, doorgaande wegen en (deels) autoluwe zones waren van groot belang en moesten er voor
zorgen dat wonen aan de rand van de stad aantrekkelijk
bleef. Bereikbaarheid was daarom een kernelement van een Vinex-ontwerp.
Daarnaast was/is groen van groot belang: parken, waterpartijen en groenstroken zorgen namelijk voor een gezonde leefomgeving en
droegen bij aan de esthetiek van de wijk.
Parken, speelplaatsen en wandelpaden waren dan ook, om deze reden, geïntegreerd in de ontwerpen.
intro fragment volkskrant.nl/magazine (28-03-2026):
De ‘patat en cola van de woningbouw’ noemde toenmalig rijksbouwmeester Wytze Patijn de Vinex-wijken in 1995.
De bouw van de wijken, vernoemd naar de vijf jaar eerder verschenen Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra, was op stoom gekomen; het was een spannende tijd. Tot dat moment was volkshuisvesting in hoofdzaak een taak van de overheid geweest. Nu werd die, onder invloed van het neoliberale beleid van de kabinetten Lubbers (1982-1994), uitbesteed aan de – verzelfstandigde – woningcorporaties en de vrije markt. Patijn meende dat het helemaal misging.
De ruim 800 duizend te bouwen woningen, verdeeld over zo’n 120 uitbreidingslocaties bij steden door het land, zouden volgens hem ‘te klein, te saai en beledigend eentonig’ zijn. De betrokken projectontwikkelaars zouden een architectonische visie ontberen en zich ‘conformeren aan de smaak van het gemiddelde’, zijnde patat en cola.
‘Grote middelmaat’, was het oordeel van staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu Johan Remkes in 2000. Het woord Vinex-wijk werd synoniem voor een suffe buurt.
Maar ondertussen kwam er uit onderzoek onder de bewoners een verrassend inzicht: ze woonden er eigenlijk hartstikke tevreden.
En had zo’n beetje elk bekend architectenbureau – OMA, MVRDV, Wiel Arets – een Vinex-project op zijn naam staan.
Bouwkundig detailleren voor tekenaar en ontwerper:
dd: 16-09-2026
